دیسک گردن (فتق، پارگی و بیرون‌زدگی): علت، علائم و درمان

z

احتمالاً بيماري پارگي ديسك گردن را با نام آشناتر آن يعني لغزش ديسك می‌شناسید. در حقيقت ديسك نمی‌لغزد بلكه پاره می‌شود و در نتيجه آن مايع درون ديسك به اعصاب گردن فشار وارد می‌کند. براي برخي از بيماران روش جراحي جايگزيني ديسك مصنوعي گردن، تجويز می‌گردد. گردن درد و علائمي كه به دليل پارگي ديسك روي می‌دهند، مشكل شايعي در ميان بزرگسالان است. گردن از چندين ساختار تشريحي مختلف تشكيل شده كه عبارتند از عضلات، استخوان، رباط‌ها و مفاصل. هر كدام از اين ساختارها دارای انتهاي عصبي است كه می‌تواند در هنگام وقوع درد آن‌ها را شناسايي كند.

z1

در كلينيك دکتر وریانی با هدف ارائه با کیفیت‌ترین مراقبت‌های ارتوپدي به بيماران از جديدترين تکنولوژی‌های و تکنیک‌های جراحي استفاده می‌شود. در كلينيك ما طيف گسترده‌ای از درمان‌های جراحي و غيرجراحي ديسك كمر و مديريت و كنترل درد ارائه می‌گردد. ما معتقدیم که تحقیقات و پژوهش‌های فراوان، بهترین نتایج را برای بیماران فراهم می‌آورد.

آناتومي


بافت ميان استخوان گردن ديسك بين‌مهره‌ای ناميده می‌شود. ديسك بين‌مهره‌ای از يك بخش مركزي ژله‌ای و نرم و يك لايه محكم بيروني تشكيل شده است. ديسك بين‌مهره‌ای مفاصل ميان استخوان‌های ستون مهره‌ها را ايجاد می‌کند و موجب تسهيل حركات در ستون مهره‌ها می‌شود. هنگامی‌که لايه محكم بيروني كه به دور ديسك حلقه ‌زده است دچار پارگي گردد، ماده نرم موجود در مركز ديسك از طريق اين شكاف خارج می‌شود و موجب پارگي ديسك می‌گردد.

z3

علل


با پير شدن ما، ستون مهره‌ها نيز انعطاف‌پذیری و خاصيت ارتجاعي خود را از دست می‌دهند رباط‌های اطراف ديسك بر اعصاب مجاور ستون مهره‌ها ( راديكولوپاتي آسيب اعصابي ) يا طناب نخاعي  ميلوپاتي (آسیب نخاع عضلات گردن) فشار ايجاد می‌نماید و موجب بروز نشانه‌ها و علائم دردناك می‌گردد.

علائم


پارگي دیسک گردن موجب بروز درد در گردن، انتشار درد به بازو، درد شانه، گزگز و بی‌حسی بازو و دست می‌شود. كيفيت و نوع درد از ضعيف، دردناك و دشوار، درد موضعي، درد بسيار شديد و حاد و سوزنده متفاوت است. معمولاً درد بازو همانند درد گردن اولين علامتي است كه نشان می‌دهد ريشه عصبي به دليل وجود مشكل در گردن تحت‌ فشار است. علائمي مانند گزگز و بی‌حسی و به‌ خصوص ضعف و ناتواني در عضلات بازو، علائم هشدار دهنده‌ای هستند كه نشان از وجود مشكلي جدي است. ناتواني و ضعف بازو نشان مشخصي است كه به شما می‌گوید بايد به پزشك مراجعه كنيد.

عوامل خطرساز


روند طبيعي پیر شدن و فرسودگي و استهلاك ستون مهره‌ها می‌تواند علت پارگي ديسك گردن باشد همچنين ممكن است ديسك گردن به دليل فعالیت‌های پي در پي و آسيب‌ديدگي ستون مهره ها باشد.

تشخيص


براي تشخيص نوع و محل درد با استفاده از معاينات باليني و همچنين معاينه گردن و ارزيابي دقيق هر گونه ضعف، از دست رفتن حس بدن و يا واكنش‌هاي غيرطبيعي، مي توان بيماري پارگي ديسك را تشخيص و محل آن را تعيين نمود.

پزشك با استفاده از تصويربرداري اشعه ايكس، سي تي اسكن ( توموگرافي رايانه‌اي) ام آر آي ( تصويربرداري با تشديد مغناطيسي و هدايت الكترونيكي ) اعصاب مي تواند از صحيح بودن تشخيص خود مطمئن گردد.

درمان‌ها


بسياري از بيماراني كه داراي نشانه‌هاي پارگي ديسك گردن هستند بدون انجام هيچگونه درمان بهبود پيدا مي‌كنند. براي بيماراني كه درد آنها  ادامه دارد،چندين راه درماني وجود دارد، اين راه‌ها عبارتند از:

درمان‌هاي غيرجراحي

بسياري از بيماران با انجام درمان‌هاي غيرجراحي بهبود مي‌يابند. هدف از درمان‌هاي غيرجراحي، كاهش فشار ايجاد شده بر اعصاب به دليل پارگي ديسك و كاهش درد و بهبود وضعيت فيزيكي بيمار است.

  • استراحت كوتاه‌مدت
  • گردنبند طبي
  • مسكن ها و داروهاي مديريت‌كننده و كنترل‌كننده درد كه از آنها براي كنترل درد استفاده مي شود. اگر در بدنتان احساس درد شديد مداوم داريد پزشكتان مصرف كوتاه‌مدت دارو هاي مخدر را تجويز مي‌كند. گاهي نيز پزشك داروهاي شل‌كننده عضلات را برايتان تجويز خواهد كرد.
  • داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي: داروهاي مسكن هستند كه همچنين از آنها براي كاهش تورم و التهاب‌هاي ناشي‌ شده از پارگي ديسك نيز استفاده مي‌گردد.
  • پك گرما
  • پك سرما
  • فيزيوتراپي
  • ورزش
  • تمرین‌های كشش
  • تحريك الكتريكي
  • درمان دستي
  • داروهاي كورتيكول استروئيد: به دليل تأثیر ضدالتهابی قوي داروهاي كورتيكول استروئيد، مصرف اين دارو چه به ‌صورت خوراكي و چه به‌ صورت تزريقي براي دردهاي بسيار شديد در بازو و گردن تجويز می‌گردد.
  • تزريق اپيدورال: اگر درد شديد در بازوی خود داريد، تزريق اپيدرول يا بلوك به شما توصيه می‌شود. روش تزريق اپيدورال شامل تزريق كورتيكول استروئيد به فضاي اپيدورال است. فضاي اپيدورال قسمتي در اطراف اعصاب ستون مهرها است. تزريق توسط پزشكي كه در اين زمينه تعلیم‌ دیده است انجام می‌شود. هدف از تزريق كاهش التهاب اعصاب و ديسك است.
  • تزريق در نقاط ماشه‌ای به تزريق مستقيم مواد بی‌حسی موضعي (كه گاهي  با كورتيكول استروئيد تركيب می‌شود) به بافت نرم دردناك و عضلات اطراف ستون  مهره‌ها گفته می‌شود. اگر چه تزريق در نقاط ماشه‌ای گهگاهی براي  كنترل  درد مفيد است  اما نمی‌تواند پارگي ديسك گردن را درمان نمايد.

درمان با جراحي

براي بيماراني كه با روش‌های قبلي  بهبود نيافتند عمل جراحي ديسك گردن نياز است. هدف از جراحي، برداشتن ديسك مهره‌ای است كه  موجب ايجاد فشار بر روي عصب می‌شود.

ديسككتومي

جراح براي دسترسي به ستون مهره‌ها، با توجه به محل پارگي ديسك، برش‌هایی را در جلو و يا عقب گردن ايجاد می‌کند. تصمیم‌گیری درباره اينكه عمل از جلو گردن از رویکرد قدامی يا عقب گردن رويكرد خلفي انجام شود، به عوامل بسيار از جمله محل دقيق پارگي ديسك، تجربه پزشك و اينكه پزشك كدام يك را ترجيح می‌دهد بستگي دارد. در هر دو رويكرد، ديسك از روي اعصاب برداشته می‌شود. اين نوع عمل معمولاً نتيجه خوبي دارد. از آنجایی که برداشتن بخش بیرون‌زده دیسک از جلو، علاوه بر بخش بیرون‌زده دیسک، منجر به حذف بخش اعظم دیسک نیز می‌شود، اغلب فیوژن (منجمد کردن) هم توصیه شده و بطور همزمان با آن انجام می‌شود.

فيوژن (يا خشک‌کردن ستون مهره)

شيوه درماني كه فيوژن، ناميده می‌شود، استاندارد طلايي براي درمان با جراحي دژنراتيو ستون مهره است در اين شيوه درماني از پيوند يا گرافت استخوان و ابزارهايي مانند پليت (بشقاب فلزي و پيچ) استفاده می‌گردد. در اين نوع از عمل جراحي، چند مهره مجاور به يكديگر پيوند و يا جوش می‌خورند. اين عمل موجب استحكام و كاهش درد مهره‌ها می‌شود.

بسياري  از بيماران از عمل فيوژن يا خشک‌کردن مهره  نتايج عالي گرفته‌اند. با این‌ وجود اين روش جراحي مهره با معايبي، مانند از بين رفتن حركات و انعطاف‌پذیری ستون مهره‌ای همراه است.

آرتروپلاستي ديسك (جايگزيني ديسك مصنوعي گردن)

آرتروپلاستي يا جايگزيني ديسك مصنوعي گردن، روشي است كه برای جايگزينی روش درمان فيوژن (خشک‌کردن) مهره، پيشنهاد می‌شود . هدف از طرحي روش آتروپلاستي ديسك گردن اين است كه با برداشتن ديسك آسیب‌دیده گردن بيمار و قرار دادن ديسك مصنوعي به‌جای آن، قابليت حركت و انعطاف‌پذیری گردن را حفظ كرد.