عمل جراحی آرتروسکوپی مفصل لگن

cc

در طی عمل آرتروسکوپی که یک عمل جراحی کم تهاجمی است، یک آرتروسکوپ به درون مفصل وارد شده و کار شناسایی آسیب و ترمیم آن را به ‌صورت هم‌زمان انجام می‌دهد. آرتروسکوپ یک ابزار اپتیک مخصوص جراحی بوده که از عدسی، منبع نور و یک دوربین ویدیویی تشکیل یافته است. دوربین موجود در آرتروسکوپ، تصاویری را از درون مفصل برای یک صفحه‌ی نمایش بزرگ ارسال می‌کند که جراح به کمک آن‌ها می‌تواند آسیب وارد شده را بررسی کرده، نوع آن را تعیین و برای ترمیم آن طرح‌ریزی کند.

دکتر وریانی با توجه به سن و میزان فعالیت بیمار، یک برنامه‌ی درمانی شخصی را برای آن‌ها طراحی کرده و اعمالی مانند عمل آرتروسکوپی مفصل لگن، اعمال کم تهاجمی مفصل لگن و اعمال جراحی حفظ‌کننده‌ی مفصل ران را انجام می‌دهد.

عمل آرتروسکوپی مفصل لگن نسبت به مفاصل زانو یا شانه دشوارتر است چرا که عمق این مفصل زیاد بوده و با اعصاب مهمی احاطه‌شده است. در نتیجه انجام این عمل سخت‌تر بوده و به ابزارهای جراحی پیشرفته‌تری نیاز دارد.

چه اعمالی را می‌توان به‌ صورت آرتروسکوپی بر روی مفصل ران انجام داد؟


  • هدف اصلی انجام بیشتر جراحی‌های آرتروسکوپی بر روی مفاصل لگن، برداشتن بافت‌های مزاحم (معمولاً غضروف‌ها) می‌باشد.
  • دبریدمان و یا ترمیم پارگی‌های لابروم (لابروم یک حلقه‌ی غضروفی در دور کاسه‌ی مفصل ران می‌باشد)
  • برداشتن خارهای استخوانی که باعث درد در مفصل ران می‌شوند. (خار استخوانی در استخوان ران یا استابولوم)
  • برداشتن غشای سینوویال آسیب‌دیده (غشای پوشاننده‌ی مفصل)
  • در موارد خاص، برای درمان آرتروز در مراحل اولیه‌ی آن. به ‌علاوه، در برخی از موارد که روش‌های تشخیصی مانند اسکن MRI پاسخگو نباشند، انجام آرتروسکوپی می‌تواند برای تشخیص عارضه کاربرد داشته باشد.
  • آرتروسکوپی مفصل لگن همراه با روش انقباض گرمایی می‌تواند برای افراد مبتلا به ناپایداری این مفصل مفید باشد.
  • جدیدترین کاربرد آرتروسکوپی مفصل ران، درمان عارضه‌ای به نام گیرافتادگی مفصل رانی لگنی است که در طی آن خارهای استخوانی دردناک از اطراف این مفصل برداشته می‌شوند.

c11

چه افرادی برای انجام آرتروسکوپی مفصل ران مناسب‌اند؟


عمل آرتروسکوپی مفصل لگن در درمان عارضه‌های زیر بهترین نتیجه‌ها را به همراه داشته است:

قفل شدن یا گیرافتادگی مفصل

این عارضه (قفل شدن یا گیرافتادگی مفصل لگن) زمانی اتفاق می‌افتد که فرد در حین حرکت دادن مفصل احساس درد کند چرا که گردن استخوان ران به لبه‌ی کاسه‌ی مفصل فشار وارد می‌کند. روش‌هایی برای درمان این عارضه به وسیله‌ی برداشتن قسمت‌هایی از استخوان‌های ران و یا لگن ابداع شده‌اند که پس‌ از آن، لابروم ترمیم‌شده و دوباره در جای خود قرار داده می‌شود.

پارگی لابروم

پارگی در بافت ضخیم پوشاننده‌ی کاسه‌ی مفصل ران. لابروم به حمایت از مفصل لگن کمک کرده و زمانی که دچار پارگی می‌شود ممکن است تکه‌ای از آن در بین ساختارهای مفصل گیرکرده و ایجاد درد کند. به یاد داشته باشید که اگر پارگی لابروم در اثر یک مشکل مکانیکی دیگر ایجادشده باشد، درمان لابروم و بی‌توجهی به مشکل اصلی می‌تواند به‌طور موقتی علائم عارضه را کاهش دهد ولی درمان قطعی آن نخواهد بود. معمولاً بیمارانی که در اثر گیرافتادگی مفصل دچار پارگی لابروم شده و تحت عمل آرتروسکوپی قرار می‌گیرند، تا رفع نشدن مشکل اصلی درمان نخواهند شد.

اجسام شناور

به تکه‌های پاره شده‌ی غضروف و یا شکسته شده‌ی استخوان گفته می‌شود که درون مفصل رها شده باشند. این تکه‌های کوچک و شناور می‌توانند در حین حرکت، در بین ساختارهای مختلف مفصل ران گیر افتاده و موجب قفل شدن مفصل و درد ناگهانی شوند. معمولاً می‌توان این اجسام شناور را به وسیله‌ی آرتروسکوپی از بین برد.

سینوویت

زمانی که پوشش مفصل ران دچار التهاب شده و درد ایجاد می‌کند، می‌توان قسمتی از آن را به کمک آرتروسکوپی برداشت. این کار به کاهش درد کمک می‌کند ولی نباید علت اصلی ایجاد التهاب را فراموش کرد، در غیر این صورت، سینوویت دوباره بازمی‌گردد.

سندرم مفصل ران صدادار

در طی این عارضه، به هنگام حرکت دادن مفصل احساس فرسایش و صداهای غیرطبیعی از آن به گوش می‌رسند. این عارضه می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد ولی معمولاً به دلیل درگیر شدن تاندون‌ها و دیگر بافت‌های نرم بر روی استخوان‌ها به هنگام حرکت کردن مفصل ایجاد می‌شود. تاندون و بافت‌های نرم درگیر شده را می‌تواند برداشته و یا عمل رهاسازی را برای آن‌ها انجام داد.

آسیب به غضروف‌ها

آرتروز عارضه‌ای است که در طی آن، غضروف قرار گرفته بر روی سر استخوان ران و یا درون کاسه‌ی مفصل لگن تخریب ‌شده و آسیب می‌بیند. روش خرد کردن یکی از راهکارهای موجود برای متوقف و یا کند کردن روند پیشرفت آرتروز بوده و می‌تواند فرایند بهبودی را نیز تحریک کند. در این روش سوراخ‌های کوچکی در استخوان ایجاد می‌شوند که وظیفه‌ی آن‌ها حمایت از غضروف‌هاست. این کار باعث خونریزی در استخوان و در نتیجه تحریک فرایند بهبودی بدن می‌شود. در این محدوده از استخوان‌ها، فیبروکارتیلاژ رشد کرده و روند پیشرفت آرتروز را کند کرده و درد را کاهش می‌دهد. برخی از بیماران نسبت به این روش پاسخ مناسبی می‌دهند درحالی‌که در برخی دیگر اثر خاصی مشاهده نمی‌شود. پزشک شما ممکن است بسته به محل و اندازه‌ی ضایعه، این روش را پیشنهاد کند.

مزایای آرتروسکوپی در مفصل لگن


مزایای عمل آرتروسکوپی مفصل ران نسبت به جراحی باز سنتی عبارت‌اند از:

  • بریدگی‌های کوچک‌تر
  • آسیب کمتر به عضلات، رباط‌ها و بافت‌های اطراف
  • درد کم‌تر
  • بهبود سریع‌تر
  • خطر کم‌تر عفونت
  • به‌جای ماندن جای زخم‌های کوچک‌تر
  • بازگشت سریع‌تر به تحرک
  • مدت‌زمان بستری کوتاه‌تر

عمل آرتروسکوپی مفصل لگن چگونه انجام می‌شود؟


بیمار پس از قرار گرفتن تحت بیهوشی، بر روی یک تخت مخصوص اتاق عمل قرار گرفته و موقعیت بدن او تنظیم می‌شود. سپس مفصل ران تا حدی کشیده می‌شود تا بتوان بدون وجود خطر آسیب به غضروف‌ها، ابزار جراحی را به درون آن وارد کرد. این عمل به کمک یک دستگاه اشعه‌ی ایکس دستی انجام می‌شود تا جراح مطمئن شود تمامی ابزارها در محل مناسب خود قرارگرفته‌اند. از یک پمپ برای پر کردن مفصل با یک مایع نمکی استفاده می‌شود. سپس آرتروسکوپ برای مشاهده‌ی درون مفصل وارد بدن شده و زمانی که مشکل مشخص شد، درمان آن با ابزارهای جراحی گفته‌شده صورت می‌گیرد. برای مثال، قسمت پاره شده‌ی لابروم را می‌توان به کمک یک ابزار مخصوص به نام تراشنده ی موتوردار از بین برد و یا دور آن را بخیه زد. خارهای استخوانی را نیز می‌توان به کمک ابزارهای مخصوص و کم تهاجمی از بین برد.


نرخ موفقیت این عمل چقدر است؟

نرخ موفقیت عمل به عارضه‌ی مورد درمان بستگی دارد. درمان اجسام شناور (در اثر ضربه و یا سینوویال کندروماتوزیس) نرخ موفقیت عالی و درمان پارگی لابروم در صورت خفیف بودن آرتروز نرخ موفقیت خوبی دارد.

بهبودی پس از عمل آرتروسکوپی مفصل ران


اکثر بیماران به‌ صورت یک‌روزه تحت عمل آرتروسکوپی قرارگرفته و در همان روز از بیمارستان مرخص خواهند شد. معمولاً فرد در همان روز و یا روز بعدی می‌تواند اثرات مثبت جراحی را احساس کند. پس از عمل نیز ممکن است در برخی موارد فرد احساس درد کرده که این مشکل در طی چند هفته از بین می‌رود ولی درد خفیف پس از عمل ممکن است بین ۳ تا ۴ ماه ماندگار باشد (البته ممکن است زودتر نیز از بین برود). درد پس از عمل معمولاً به خاطر خونریزی به درون مفصل پس‌ از انجام جراحی بوده که موجب ناراحتی در پوشش مفصل خواهد شد.

در بیمارستان به فرد عصا داده شده و بسته به نوع عمل انجام‌ شده، به او اجازه داده می‌شود تا مقداری از وزن خود را بر روی پای معیوب بیندازد. برای مثال دکتر وریانی از بیمار می‌خواهد تا پس از عمل‌هایی مانند برداشتن خارهای استخوانی، به‌ منظور بهبود سریع‌تر مفصل، برای مدت ۱ تا ۲ هفته تنها ۵۰ درصد از وزن بدن خود را بر روی آن بیندازند.

معمولاً فیزیوتراپی مورد نیاز نخواهد بود. ورم در اطراف مفصل لگن، کشاله‌ی ران و پا در عرض یک هفته از بین خواهد رفت. در برخی از مواقع ممکن است زانوی بیمار دردناک شده باشد چرا که برای کشیدن مفصل لگن در هنگام عمل، کشش از ناحیه‌ی کف پا اعمال‌ شده و مفصل زانو نیز کشیده خواهد شد. ناراحتی‌های ایجاد شده در اثر این کار همگی موقتی خواهند بود.

مراقبت‌های پس از عمل آرتروسکوپی مفصل لگن


ممکن است پزشک به شما توصیه کند تا به ‌منظور تسریع بهبودی و جلوگیری از عوارض، موارد احتیاطی خاصی را رعایت کنید. ازجمله:

  • استفاده از داروهای مسکن تجویز شده مطابق دستور پزشک.
  • استفاده از عصای زیر بغل برای محدود کردن فشار وارد شده بر روی مفصل عمل شده.
  • به ‌منظور بازگردانی عملکرد مناسب و طبیعی مفصل ران و بهبود قدرت و انعطاف‌پذیری آن، تمرینات فیزیوتراپی باید انجام شوند.
  • استفاده از یک رژیم غذایی سالم و عدم استعمال دخانیات می‌توانند به تسریع فرایند بهبودی کمک کنند.
  • از فعالیت‌هایی مانند بلند کردن اجسام سنگین و یا تمرینات شدید برای چند هفته‌ی اول پس‌ از انجام جراحی دوری‌کنید.

خطرات عمل آرتروسکوپی مفصل ران چیست‌اند؟


  • آسیب به غضروف‌های مفصلی به وسیله‌ی ابزارهای جراحی استفاده‌شده برای انجام آرتروسکوپی. این خطر برای آرتروسکوپی همه‌ی مفاصل وجود دارد ولی در آرتروسکوپی مفصل ران شدیدتر است چراکه این مفصل "سفت" بوده و دسترسی به آن مشکل است.
  • ورم یک اتفاق شایع است. این مشکل معمولاً در عرض یک هفته رفع می‌شود.
  • ممکن است در اثر کشیدن مفصل در طول عمل آسیب‌های عصبی ایجاد شوند با این ‌حال معمولاً این آسیب‌ها دائمی نخواهند بود.

با استفاده از ابزارهای پیشرفته و جراحان باتجربه، میزان عوارض ناشی از عمل آرتروسکوپی مفصل ران بسیار پایین خواهد بود.